على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1503

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بسر كسى كشيدن : سود رسانيدن و سر افراز كردن آن كس را . دست چمك ( dast - camak ) ا . پ . فرو فيروزى و قوت و قدرت و جلادت . دست چوب ( dast - cub ) ا . پ . عصا و چوبى كه هنگام راه رفتن دست مىگيرند و چوبدستى . دستخر ( dastxar ) ا . پ . ملامت و سرزنش و طعنه و دشنام . دستخط ( dast - xat ) ا . پ . طغرا و امضا . و رقم و رقيمه و نوشته . دستخوان ( dast - x n ) ا . پ . سفره . و دستار خوان و پيش انداز و پيشگير و سينه بند . دستخوش ( dast - xac ) ا و ص پ . مسخرگى . و دستمال . و عاجز و ناتوان و ضعيف و درمانده و زبون . و زير دست و تحت فرمان . و هر چيز كه حصول آن سهل و آسان بود . دست دراز ( dast - dar z ) ص . پ . آنكه دستهاى وى دراز باشد . و دراز دست و ظالم و زبر دست . دستدرازى ( dast - dar zi ) ا . پ . ظلم و ستم و جور و جبر و تعدى و زبردستى . و دستدرازى كردن : ظلم و ستم كردن و تعدى نمودن و از حد خود تجاوز كردن . دست دهى ( dast - dehi ) ا . پ . يارى و معاونت و امداد . دستر ( dast - ar ) ا . پ . ارهء دستى . و داس كوچك . دست رد ( dast - rad ) و ( dast - radd ) ا . پ . مواجب و وظيفه . دست رس ( dast - ras ) ا و ص . م ف . پ . هر چه در قوهء شخص و يا در خور آن باشد . و ميوه‌اى كه دست را بدان توان رسانيد . و مددگار و ياور و معين . و حاصل . و دريافت . و قابل و لايق و سزاوار . و بزرگى و كلانى . و قوت و توانائى و قدرت . و ترتيب و انتظام . و دست رس كردن : يارى كردن . و پيروى كردن . و رسيدن . دسترسى ( dast - rasi ) ا . پ . قدرت و توانائى . دست رنج ( dast - ranj ) ا . پ . پيشه و حرفت و كسب و كار و صنعت و تجارت و هنر . و هر كارى كه با دست كنند . و مزد دست . و پول و هر چه بواسطهء زحمت حاصل شود . و كرايه و مواجب . و رنج و زحمت و كوشش . دستره ( dast - are ) ا . پ . دستروارهء دستى . و داس كوچك . دست ريس ( dast - ris ) ا . پ . ريسمان و رشتهء با دست ريسيده شده . دست زده ( dast - zade ) ص . پ . بچنگ گرفته . و ربوده شده و فتح شده و بيخته شده . دست زن ( dast - zan ) ا و ص . پ . نادم و پشيمان . و صاحب طرب و سرودگوى خوشحال . و كسى كه دست بر چيزى زند و متوسل به كسى شود . دستزيگ ( dast - zig ) ا . پ . باصطلاح معمارى گونيا . دست سنگ ( dast - sang ) ا . پ . دستاسنگ و فلاخن . دست سوزه ( dast - suze ) ا . پ . دختر و يا زنى كه خواستگارى كرده ولى هنوز عروسى نشده باشد . دست شانه ( dast - c ne ) ا . پ . يك قسمى از شانه كه با آن نخهاى ابريشم را وقتى كه خواهند كلافه سازند از هم جدا مىكنند . دست شستنى ( dast - costani ) ا . پ . آنچه براى شستن به كار برند . و هر آب آغشته شده با صدر و يا چوبك جهة شستشوى . دست شفا ( dast - cef ) ا . پ . نسخهء طبيب و دستور طبيب . دست شكسته ( dast - cekaste ) ص . پ . كسى كه براى كسب معاش مايه‌اى نداشته باشد و داراى فضل و علم و هنر و كمال نبود و صنعت و پيشه و كسبى نداند . دست شكن ( dast - cekan ) ا . پ . زلف تاب داده شده . دست شوى ( dast - cuy ) ا . پ . لگن و طاس دست شوئى . و آبى كه با آن دستها را مىشويند . و كسى كه دست را مىشويد . و اشنان . دست شويه ( dast - cuye ) ا . پ . باصطلاح طب گذاشتن دستها را در آبى كه پاره‌اى داروها در آن ريخته باشند مانند پاشويه . دست طلب ( dast - talab ) ص . پ . درخواست كننده . و گدا و محتاج . دست غيب ( dast - qayb ) ص . پ . از القاب شاهزادگان است يعنى كسى كه دست الهى همواره با وى همراه است . دست فال ( dast - f l ) ا . پ . آغاز و ابتداى هر سودا و اولين سودائى كه اصناف و اهل حرفت كنند و دستلاف نيز گويند . دست فرسود ( dast - farsud ) و دست فرسوده ( dast - farsude ) ص . پ . فرسود شدهء با دست . دست فرنجن ( dast - faranjan ) ا . پ . دست برنجن و دستينهء زنان . دست فروش ( dast - faruc ) ا . پ . خرده فروش و پيلورى كه متاع خود را بهر قدرى كه مشترى بخواهد اگرچه خيلى كم باشد بفروشد . دست فروشى ( dast - faruci ) ا . پ .